وب سایت برزام | برزام نامی کهن برای معرفی زمینه های مختلف علمی ، ادبی ، مذهبی ، فناوری و …
نهادینه سازی و آموزش مؤثر مفاهیم ریاضی در همه دوره ها ارتباط زیادی به شیوه های تدریس ریاضی ابتدایی دارد.
در این دوره دانش آموزان با درس ریاضی و مفاهیم حساب آشنایی پیدا می کنند بنابراین این دوره حساسیت ویژه ای دارد و روش تدریس حرفه ای می طلبد.
اهداف درس ریاضی
ریاضی دوران ابتدایی اهدافی چون توانایی انجام محاسبات، تجزیه و تحلیل، استدلال و حل مسئله دارد که با روش نوین تدریس این اهداف محقق می شود.
خیلی از افراد ریاضی را فقط حل فرمول و روابط می دانند در حالی که ریاضی استدلال را در بردارد و با توجه به استدلال هدف اصلی درس ریاضی پرورش تفکر منطقی دانش آموزان است.
همچنین ببینید:پاورپوینت درباره فلسفه ریاضی
با این هدف اصلی نتیجه این می شود که تدریس معلمان ریاضی تاثیر زیادی در رشد تفکر منطقی دارد پس باید با راهبردها و روش های تدریس آشنایی داشته باشند که در ادامه به آنها اشاره می کنیم.
شیوه های تدریس ریاضی ابتدایی
۱-شیوه شرحی
در این شیوه معلم با توضیحات به ارائه مطالب می پردازد و دانش آموزان سخنان و توضیحات را گوش می دهند.
این روش اگرچه کلاس را در سکوت حفظ می کند ولی یادگیری فعالی برای دانش آموزان نخواهد بود و خسته کننده و بیزاری در درس ریاضی می شود.
۲-شیوه تشبیهی
این شیوه با بیان داستان آغاز می گردد به همین دلیل مورد توجه است برای همه دانش آموزان.
از آن جا که در این شیوه بیان نتیجه داستان مورد نظر معلم است دانش آموزان برای ارائه جواب به آن توجه می کنند و حس مسئولیت دارند.
در این روش از کسالت و خستگی روش قبلی خبری نیست و آموزش نیز تسریع می گردد.
شیوه تشبیهی برای ارائه مفهوم کاربرد دار و برای اثبات مناسب نیست.
در این روش اگر استفاده نامناسب شود تصورات غلط ایجاد می گردد و مفاهیم نادرست در ذهن دانش آموزان شکل می گیرد پس نیازمند توجه دبیر به این روش باید قاعده مند باشد.
۳-شیوه تدریس معکوس
در این روش معلم محتوا را قبل از جلسه در اختیار دانش آموزان قرار می دهد و دانش آموزان با دیدن فیلم، آزمایش، فایل متنی و صوتی و هر آنچه معلم گفته است در کلاس حاضر می شوند و کلاس مکانی برای گفت و گو روی دانسته هاست.
کارهایی که قرار است در خانه انجام شود در کلاس جایگزین تدریس می شود از این رو به این روش تدریس معکوس گفته می شود.
این شیوه از ترکیب چندین شیوه به دست میآید و در تمام مراحل تدریس کاربرد دارد وقتی بخواهیم شهودی مربع بودن یک شکل هندسی را به فراگیران بیاموزیم در این صورت مربع های مختلفی به اندازه های گوناگون بر روی تخته رسم می کنیم و به فراگیران می گوییم همه اینها مربع می باشد و پس چندین شکل هندسی دیگر با مربع رسم می کنیم و از دانش آموزان می خواهیم مربع ها را علامت بزنند.
۴-شیوه قصه گویی
قصه یعنی بیان کردن و نوعی از ادبیات شفاهی محسوب می شود قصه ممکن است جنبه های مختلف یا بیان از منابع شفاهی ، چاپی و الکترونیکی باشد.
از انجایی که قصه را دانش آموزان دوست دارند معلم ریاضی می تواند مفاهیم یا مطالب را با قصه بیان کند تسلط بر مهارت قصه گویی لازمه این کار برای معلمان است.
۵-شیوه تدریس به کارگیری تجربه ها و مشاهدات عینی
در این روش دانش آموزان ابتدایی با مشاهده و تجربه شخصی یک مفهوم ریاضی را یاد می گیرد تکامل یادگیری در این شیوه ۴ مرحله دارد:
-در کلاس پرسش مطرح شود.
-دانش آموزان روی پرسش فکر کنند و داده های لازم را گردآوری کنند.
-با توجه به به اطلاعات گردآوری شده جواب را ارائه می کند.
-پاسخ در حضور دانش آموزان در نهایت ارائه می گردد.
به عنوان نمونه سبکی و سنگینی یک جسم با ترازو در کلاس درس به صورت عینی مشاهده می کنو و مفهوم سبکی و سنگینی از این طریق القا می شود.
نکات بارز این شیوه
شرکت فعال دانش آموزان باعث می شود بی صبرانه انتظار دریافت صحیح و ناصحیح بودن حدس خود را دارند.
بهترین روش ارائه مفاهیم نظیر: کوتاهتر، بلندتر ، کمتر، بیشتر و… است.
-با منابع اطلاعاتی همراه است و منابع درون دسترس دانش آموزان است پس سادگی و مفید بودن زیادی دارند.
۶-شیوه تعاوني
دانش آموزان در این شیوه مشارکت فعالانه دارند متضاد روش شرحی است و جز بهترین شیوه های تدریس ریاضی ابتدایی است.
مشارکت در این شیوه به طرق ذیل است:
-شفاهی: برای مثال اعداد را با ترتیب با صدای بلند می خواند.
-کتبی: روی کاغذ پاسخ ها را یادداشت می کند و در زمان اعلامی ارائه می دهد
-جسمانی: برای مثال با باز و بسته کردن انگشتان دست اعضای یک مجموعه را نشان می دهد.یعنی با حرکات دست جواب می دهد.
-پاسخ و شرکت همه دانش آموزان
-کنترل کلاس
– تشخیص درست ضعف دانش آموزان به صورت کتبی و جسمانی
۷-شیوه مدل
در این شیوه با تصاویر و اشیا آموزش داده می شکد در این روش شرایط محیطی و اجتماعی مدنظر قرار می گیرد.
بهتر است مدل ها شناخته شده باشند.
در سال های ابتدایی با تصویرهای حیوانات و اشیا مأنوس برای دانش آموزان مقیاس وسیعی باید استفاده کرد.
مزین این روش در این است که:
-به دلیل استفاده از تصاویر یا اشیا جالب و جذاب است.
از پیچیدگی های ریاضی می کاهد.
-در تدریس مفاهیم کاربرد زیادی دارد ولی باید متعادل به کار گرفته شود.
۸-شیوه کاوش گری
روش تدریس فعالیت با ماهیت تعاملی است که به جای دریافت مستقیم به کاوش در دنيای مفاهیم و ایده ها می پردازد.
این شیوه نظم ذهنی را دنبال می کند به همین دلیل مهارت پرسشگری و دریافت پاسخ به صورت گام به گام انجام می شود.
این روش توسط ریچارد ساچمن بنیان گذاری شده است و مبتنی بر فعالیت دوجانبه معلم و دانش آموزان است.
در این الگو معلم نقش هدایت گری دارد و با هدایت دانش آموزان به پرسش ، جمع آوری، تحلیل و کشف آنها را به پاسخ می رساند.
مراحل کاوش گری به شرح ذیل است:
پرسشگری ، جمع آوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل داده ها ، تدوین فرضیه ، آزمایش و بررسی فرضیه ها ، نتیجه گیری و ارائه نتایج
در این روش تدریس برای درس ریاضی معلم مسئله ای را مطرح می کند و امکان تحقیق ، گفتگو و تعامل را ایجاد می کند.
معلم در این روش با پرسش و پاسخ و بحث بین دانش آموزان مستقیم به آموزش نمی پرازد و غیر مستقیم باعث کشف مسائل می شود.
این روش بهترین شیوه شناخته شده است چون باعث خلاقیت ، مهارت علمی ، کاوشگری ، تاب آوری ابهامات ، پرسشگری ، تجربه و استقلال در یادگیری می شود.
با وجود محدودیت و کاستی، بکارگیری این روش چنان مهم است که اگر دبیر از این روش تدریس استفاده کند شایسته تقدیر می باشد.
۹-حل مسئله
این روش آماده کردن دانش آموزان برای زندگی است چون در این روش دانش آموزان را با مسئله ای مواجه می کنید و سپس از او کوشش برای حل مسئله می خواهید.
در این روش دانش آموزان در حالتی قرار می گیرند که ذهنشان به آن مسئله علاقه مند شود تلاش برای راه حل داشته باشد و در نهایت به حل مسئله برسد این روش برای ریاضی در مقاطع بالاتر نیز کارآمد است.
۱۰-شیوه پرسشگری
برخلاف شیوه کاوشگری که کشف مسائل است در این روش تدریس دانش آموزان توسط دبیر وادار می شود سوالات عمیق و باز بسازند و با انجام آزمایش های عملی یا ذهنی به درک و فرمول بندی به پاسخ برسند.
این روش استدلال و تفکر انتقادی را تقویت می کند
در تدریس ریاضی طرح مسئله برای یادگیری مفهوم خیلی مهم است زیرا آنها را به تفکر وا می دارد و وادار شدن به فکر مهمترین اهداف این درس برای انسانها است.
۱۱-شیوه ایستگاهی
شیوه ایستگاهی که چرخشی نیز گفته می شکد تقسیم کلاس به چند منطقه است که هر کدام یک نوع فعالیت انجام می دهد دانش آموزان در گروه های کوچک به صورت زمان بندی شده بین ایستگاه های مختلف مثلا ایستگاه بازی ، ایستگاه کامیپوتر و… می چرخد این کار امکان تنوع ، شخصی سازی و مشکلات فعال را به همراه دارد.
۱۲-شیوه هنری
در این شیوه مفاهیم ریاضی به شکلی تصویری و بصری ارائه می شود مثلا مفاهیم مانند تناسب ، تقارن ، الگوها ، کسرها و… از طریق طراحی ماندالا، کاردستی یا کشیدن اشکال با پرسپکتیو و دست ورزی آموزش داده می شود.در این رویکرد کمک می شود به دانش آموزانی که سبک یادگیری بصری دارند و تفکر خلاق و زیبایی شناختی تقویت می شود.
نتیجه گیری شیوه های تدریس ریاضی ابتدایی
شیوه های تدریس درگیری مانند استدلال قیاسی نیز برای آموزش ریاضی وجود دارد که به تناسب می توانید در تدریس استفاده کنید و آنها را به کار ببندید
در تدریس ریاضی بهتر است دانش آموزان مرحله به مرحله جلو بروند یعنی درگیر مشاهده ، توضیح، ثابت کردن ، ردکردن و تفسیر شود.
نکته دیگر که در شیوه های تدریس اشاره نشده و بهتر است بکار گرفته شود این است که حداقل ۲ یا ۳ شخصیت ریاضی مانند خواجه نصیرالدین طوسی، ابوریحان بیرونی، خوارزمی و… برایشان معرفی گردد.
در بکارگیری بازی و مثال ها بهتر است تنوع ، جذابیت و ملموس کردن مسئله اجرا گردد.
بهتر است اگر روشی در کلاس جذابیت ندارد و جواب نداد از روش های دیگر استفاده شود.
همچنین کم کردن محتوا و بکارگیری محتوای آزاد مدنظر باشد و از تشویق در تدریس غافل نشوید.
نکته انتهایی اینکه شیوه ابتکاری هم استفاده کنید و در صورت تمایل در قسمت نظرات برای مطالعه دیگران ثبت نماييد.
در پایان خوشحال می شویم اگر پیشنهاد یا نکته نظری به ذهن شما می رسد را از قسمت ثبت دیدگاه برای ما بگذارید.
